BÀI 13: SÓNG DỪNG

BÀI SÓNG DỪNG

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

• Đọc mục I và trả lời các câu hỏi sau:
• Nêu tên các dụng cụ để tiến hành thí nghiệm?
• Các bước để tiến hành thí nghiệm?
• Từ kết quả thí nghiệm, rút ra được những kết luận gì?
• Quan sát sợi dây khi xảy ra hiện tượng, các điểm trên dây dao
động như thế nào, có những điểm nào đặc biệt? Các tần số ghi
lại có liên hệ như thế nào?

BÀI 13 :SÓNG DỪNG
I. THÍ NGHIỆM TẠO SÓNG DỪNG
• https://www.youtube.com/watch?v=gbMCwntYCr4&t=35s

•
•
•
•
•

1. Dụng cụ:
- Giá thí nghiệm.
- Dây đàn hồi PQ.
- Bộ rung.
- Máy phát âm tần.

2. Thí nghiệm Sóng dừng

BÀI SÓNG DỪNG
Nhận xét:
- Có những điểm dao động với biên độ lớn, có
những điểm đứng yên. Các điểm này cách đều nhau.
- Trên Sợi dây hình thành các bó, khi thay đổi tần số
thì số bó thay đổi, các tần số này cách đều nhau một
khoảng nhất định.

Quan sát hiện tượng sóng dừng
Sóng phản xạ

Sóng tới

Q

P

Q

P

Quan sát hiện tượng sóng dừng
Sóng phản xạ

Q

Q

Sóng tới

P
P

BÀI SÓNG DỪNG
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

• Sóng dừng là gì? Khi nào thì có sóng dừng?
• Giải thích sự hình thành sóng dừng? Nút sóng là gì?
Bụng sóng là gì? Các nút và bụng có đặc điểm gì?

Sóng dừng là sự kết hợp giữa sóng tới và sóng phản xạ, kết quả
là xuất hiện các nút sóng và bụng sóng cố định trong không
gian.
Chú ý: Sóng dừng là một trường hợp đặc biệt của giao thoa
sóng
Nút

Q

P
Bụng

II. Giải thích sự tạo thành sóng dừng

1. Đặc điểm của sóng dừng
- Sóng dừng là sự giao thoa của hai sóng cùng biên độ
cùng tần số lan truyền ngược nhau trên một phương
truyền sóng.
- Khi có sóng dừng,
+ Điểm luôn luôn đứng yên gọi là nút sóng
+ Điểm luôn dao động với biên độ cực đại gọi là bụng
sóng.

2. Sóng dừng trên một sợi dây có hai đầu cố định

Với k = 1,2,3,… gọi là múi sóng hay bó sóng
Trong đó: số bó(số múi) = số bụng = k.
Số nút = k + 1

3.Sóng dừng trên một sợi dây có một đầu cố
định, một đầu tự do

k = 0, 1, 2, 3 …

Trong đó:
Số bụng = số nút = k +1

Bài toán áp dụng
Bài toán: Trên một sợi dây dài 1,2 m hai đầu cố định có
một hệ sóng dừng. Kể cả hai đầu dây, thì trên dây có tất
cả bốn nút. Biết tốc độ truyền sóng trên dây là v = 80m/s.
Tính tần số và chu kỳ dao động của sóng?
Bài giải
Tóm tắt

l = 1,2 m
k=3
v = 80 m/s
f=?
T=?

Vì dây có hai đầu cố định nên:

BÀI SÓNG DỪNG
• PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
• Nêu và giải thích sự hình thành sóng dừng trong các
nhạc cụ dây và nhạc cụ khí?
• Xét trường hợp có sóng dừng với một đầu cố định,
và một đầu tự do, hãy viết điều kiện có sóng dừng?
Xác định số nút, số bụng?

III. Sóng dừng trong các nhạc cụ

• 

 

Sóng dừng có ứng
dụng gì?

Ứng dụng của sóng dừng
Có thể xác định tốc độ truyền sóng trên dây bằng cách
sử dụng phương pháp sóng dừng như sau:
- Tạo sóng dừng trên một sợi dây có hai đầu cố định, hoặc
trên một sợi dây có một đầu cố định, một đầu tự do.
- Đo chiều dài dây, căn cứ số nút sóng (hoặc bụng sóng)
để tính bước sóng λ.
λ= 2L/k
- Tính tốc độ truyền sóng theo công thức :

Nêu một số ứng dụng
khác của sóng dừng
mà em biêt?

Củng cố
Câu 1. Chọn đáp án đúng:
Trong hệ sóng dừng trên một sợi dây, khoảng cách giữa
hai nút hoặc hai bụng liên tiếp bằng
A. một bước sóng
B. hai bước sóng
C.
C một nửa bước sóng
D. một phần tư bước sóng

Củng cố
Câu 2: Chọn đáp án đúng. Tại điểm phản xạ thì sóng
phản xạ
A. luôn ngược pha với sóng tới.
B

B. ngược pha với sóng tới nếu vật cản cố định.
C. ngược pha với sóng tới nếu vật cản tự do.
D. cùng pha với sóng tới nếu vật cản là cố định.

Củng cố
Câu 3: Một sợi dây dài 2 m, hai đầu cố định. Kích thích
để có sóng dừng trên dây với 4 bó sóng. Khoảng cách
ngắn nhất giữa hai điểm không dao động trên dây bằng
A. 1m.

BB. 0,5m.

C. 0,25m.

D. 2m.