DAO ĐỘNG TẮT DẦN. DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC.
HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG
Kiểm tra bài cũ
1. Dao động điều hòa là gì? Nêu đặc điểm của dao động điều hòa.
Dao động điều hòa là dao động tuần hoàn có li độ biểu diễn bằng
hàm số sin hoặc cos theo thời gian: x = Acos(ω 0t + ϕ)
(A= hằng số;
ω0 = hằng số)
2. Nêu tên các hệ dao động đã học trong chương trình
Hệ dao động con lắc lò xo và hệ dao động con lắc đơn.

DAO ĐỘNG TẮT DẦN. DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC.
HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG
Hãy quan sát video sau

Vì nếu bố không đẩy nhẹ vào xích đu cho em thì xích đu sẽ
xíchxích
đu bị
Tại Nguyên
sao bố lạinhân
phảinào
đẩykhiến
nhẹ vào
đutắt
chodần?
em?
dao động
với
biên
độ
giảm
dần
rồi
dừng
hẳn
(
tắt
dần).
Do
makhông
sát giữa
Nếu
đẩychỗ
thì treo
điềuvà
gì sức
xảy cản
ra? không khí

DAO ĐỘNG TẮT DẦN. DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC.
HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG
I. DAO ĐỘNG TẮT DẦN

1. Dao động tự do
- Các hệ dao động khi không chịu tác dụng của lực ma sát mà
dao động với biên độ và tần số riệng (f0 ) không đổi được gọi
là dao động tự do.
-Dao động tự do có tần số dao động chỉ phụ thuộc đặc tính
của hệ.
-VD: Hệ dao động con lắc đơn, con lắc lò xo.

DAO ĐỘNG TẮT DẦN. DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC.
HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG
I. DAO ĐỘNG TẮT DẦN

2. Dao động tắt dần
- Dao động tắt dần là dao động có
biên độ giảm dần theo thời gian. 
- Nguyên nhân: Do lực cản của
môi trường (lực ma sát) làm năng
lượng hệ giảm theo thời gian,
chuyển hóa cơ năng dần dần thành
nhiệt năng.

x
O

t

DAO ĐỘNG TẮT DẦN. DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC.
HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG
I. DAO ĐỘNG TẮT DẦN

3. Ứng dụng

DAO ĐỘNG TẮT DẦN. DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC.
HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG
II. DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC

DAO ĐỘNG TẮT DẦN. DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC.
HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG

II. DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC

1. Khái niệm: Dao động chịu tác dụng của

một ngoại lực cưỡng bức tuần hoàn Fcb=F0cos(ωt)
gọi là dao động cưỡng bức.

2. Đặc điểm:

- Dao động cưỡng bức có biên độ không đổi và có
tần số bằng tần số lực cưỡng bức.
- Biên độ của dao động cưỡng bức phụ thuộc
vào biên độ của lực cưỡng bức; lực cản trong hệ
và sự chênh lệch giữa tần số cưỡng bức và tần số
riêng của hệ.

DAO ĐỘNG TẮT DẦN. DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC.
HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG
Hãy quan sát thí nghiệm về hiện tượng cộng
hưởng và cho biết con lắc nào dao động với
biên độ lớn nhất? Vì sao?

DAO ĐỘNG TẮT DẦN. DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC.
HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG
III. HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG
(2)
1. Định nghĩa: Hiện tượng biên độ của dao A

-

động cưỡng bức tăng dần lên đến giá trị
cực đại khi tần số của lực cưỡng bức bằng
tần số riêng của hệ dao động gọi là hiện
tượng cộng hưởng.
Điều kiện cộng hưởng:
fcb(ωcb,Tcb)= fo (ω0, T0) . O
Đặc điểm: Đồ thị cộng hưởng càng nhọn
khi lực cản môi trường càng nhỏ.

(1)

f0

f

DAO ĐỘNG TẮT DẦN. DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC.
HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG
III. HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG
2. Giải thích: Khi tần số của ngoại lực bằng tần số riêng của hệ dao
động thì hệ được cung cấp năng lượng một cách nhịp nhàng, đúng lúc,
do đó biên độ dao động của hệ tăng dần lên. Biên độ dao động đạt tới giá
trị cực đại khi tốc độ tiêu hao năng lượng do ma sát bằng tốc độ cung
cấp năng lượng cho hệ
3. Hiện tượng cộng hưởng trong đời sống:
- Có lợi: Hộp đàn Ghi ta, violon...; nguyên tắc HĐ của lò vi sóng
- Có hại:

DAO ĐỘNG TẮT DẦN. DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC.
HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG
FC ≠
0
ù
b
ị
b
t
ế
i
th mất
ó
C
đã
L
N

FC = 0 Hệ dao động

Dao động điều
hòa
(A= hằng số;
ω0 = hằng số)

Dao động duy trì
(A= hằng số;
ω = ω0)

Dao động tắt dần
(A giảm dần)

FCb=F0cos (ωt+ϕ)

Dao động cưỡng bức
Acb phụ thuộc F0; ω và ω; Fc
ωcb = ω
ω = ω0

Hiện tượng cộng hưởng: Acb max

VẬN DỤNG

Câu 1: Dao động cơ tắt dần
A. có biên độ tăng dần theo thời gian.

B. luôn có hại.

C. có biên độ giảm dần theo thời gian.

D. luôn có lợi.
Đáp án: C

VẬN DỤNG

Câu 2: Dao động duy trì là dao động tắt dần mà người ta đã:
A. Kích thích lại dao động sau khi dao động bị tắt hẳn.
B. Tác dụng vào vật ngoại lực biến đổi điều hoà theo thời gian.
C. Cung cấp cho vật một năng lượng đúng bằng năng lượng vật
mất đi sau mỗi chu kì.
D. Làm mất lực cản của môi trường đối với chuyển động đó.
Đáp án: C

VẬN DỤNG
Câu 3: Một con lắc lò xo bao gồm vật nhỏ khối lượng 100g và
lò xo có độ cứng 100N/m, chịu tác dụng của một ngoại lực
tuần hoàn F= F0 cos(10t)N. Khi ổn định dao động của con lắc
có tần số góc là:
A.ω = 10 rad/s
B. ω = 10π rad/s
C. ω = 2π rad/s
D. ω = 20 rad/s
Hướng dẫn: Dao động của CLLX khi ổn định là dao động cưỡng
bức có tần số bằng tần số của ngoại lực cưỡng bức.
Đáp án: A

VẬN DỤNG
Câu 4: Thực hiện thí nghiệm về dao động

cưỡng bức như hình bên. Năm con lắc đơn:
(1), (2), (3), (4) và M (con lắc điều khiển)
được treo trên một sợi dây. Ban đầu hệ
đang đứng yên ở vị trí cân bằng. Kích thích
M dao động nhỏ trong mặt phẳng vuông góc với mặt phẳng hình vẽ
thì các con lắc còn lại dao động theo. Không kể M, con lắc dao động
mạnh nhất là
A. con lắc (2).
B. con lắc (1).
C. con lắc (3).
D. con lắc (4).
Đáp án: B

VẬN DỤNG
Câu 5: Một con lắc lò xo dao động tắt dần. Cứ sau mỗi chu kì,
biên độ của nó giảm 0,5%. Hỏi năng lượng dao động của con
lắc bị mất đi sau mỗi dao động toàn phần là bao nhiêu % ?
A.2%
B.1%
C, 0.1%
D.10%
Hướng dẫn: ΔW = W-W'

Đáp án: B